Licznik Geigera
35. rocznica katastrofy w Czarnobylu

Anna Duda “Turysta wobec porzuconego dziedzictwa Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia”

Fot. Tomasz Róg

Na księgarskich półkach pojawiła się nowa książka poświęcona Czarnobylskiej Strefie Wykluczenia. Pozycja nosi nazwę “Turysta wobec porzuconego dziedzictwa Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia” i jest podsumowaniem badań dr Anny Dudy z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie z zakresu antropologii turystyki, które dotyczyły motywacji polskich turystów udających się do Zony.

“Czarnobyl jako symbol technologicznej katastrofy szczególnie w ciągu ostatnich lat zmienił swe oblicze. W 2019 r. Czarnobylską Strefę Wykluczenia odwiedziło 124 tysiące osób z całego świata. Zona postrzegana jest dziś z jednej strony jako miejsce pamięci, z drugiej zaś jako atrakcja turystyczna, co nierzadko wzbudza wiele kontrowersji. W związku z występującymi dysonansami pojawiają się pytania o motywacje osób, które decydują się na wyjazd do miejsca awarii reaktora atomowego. Niewątpliwie też wobec nieuchronnej komercjalizacji i wirtualizacji doświadczenia turystycznego warto podjąć refleksję nad tym, jakie miejsce w przestrzeni kulturowej zajmuje dziś Czarnobyl oraz w jaki sposób zwiedzający wpływają na porzucone dziedzictwo” – czytamy w słowie od wydawcy publikacji, wydawnictwa Historia Iagellonica z Krakowa.

Książka składa się z czterech rozdziałów. Rozdział pierwszy poświęcony jest zarysowi badań nad turystyką porzuconego dziedzictwa. Autorka opowiada o antropologiczno-kulturoznawczej perspektywie w studiach nad turystyką, doświadczeniu turystycznemu, wizualności w turystyce, a także o mrocznej turystyce. Dr Anna Duda opisuje również porzucone dziedzictwo w kontekście dotychczasowych badań naukowych, a także metodologię swojego projektu badawczego.

W rozdziale drugim pt. “Ewolucja Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia” opisane są takie zagadnienia jak m.in. następstwa katastrofy z 1986 r., wydzielenie granic CSW, historia miasta Prypeć, samosioły, pomniki i miejsca pamięci w Zonie, a także rozwój i skala czarnobylskiej turystyki.

Rozdział trzeci nosi nazwę “Czarnobyl – perspektywa polska”. Opisuje on m.in. skutki społeczno-kulturowe awarii czarnobylskiej w Polsce, osobiste doświadczenia Polaków, czy też źródła wiedzy o tym wydarzeniu dla młodego pokolenia.

Rozdział czwarty pt. “Wyjazdy turystyczne Polaków do Czarnobyla w kontekście trzech czasów podróży” podzielony jest na trzy podrozdziały. Pierwszy z nich opowiada o podróży wyobrażonej – organizacji wypraw i motywacji polskich turystów. Drugi – o podróży przeżywanej – jest próbą opowieści o samym pobycie turysty w CSW, zderzeniu jego wyobrażeń z rzeczywistością, jego emocjach, a także o narracji przewodnickiej i zachowaniach turystów w Zonie. Ostatni podrozdział – o podróży wspominanej – opowiada o wspomnieniach turystów po zakończonej wizycie w Zonie, pamiątkach turystycznych i narracjach z podróży.

Autorka w trakcie swoich badań przeprowadziła m.in. ankietę wśród polskich turystów biura Bispol oraz Strefy Zero. To także badania terenowe, tj. obserwacja uczestnicząca w wyprawach do Zony, wywiady z turystami, którzy wrócili z CSW, a także ankieta internetowa na stronach internetowych Licznika Geigera, która była poświęcona kwestii oddziaływania kultury popularnej na doświadczenie turystów w Zonie.

Patronem medialnym książki jest Licznik Geigera.

„Mroczna turystyka w obliczu wyzwań ponowoczesności na przykładzie Czarnobylskiej Strefy Wykluczenia”