Do suchego składowiska odpadów paliwa jądrowego w Czarnobylu przeniesiono już 7107 wypalonych zestawów paliwowych. To około 33 proc. wszystkich zestawów zgromadzonych podczas eksploatacji elektrowni. Proces przenoszenia paliwa z wyeksploatowanego mokrego składowiska do nowoczesnego magazynu rozpoczął się w 2021 roku.
10 września 2026 roku mija 40 lat od rozpoczęcia eksploatacji magazynu wypalonego paliwa jądrowego typu mokrego – ISF-1 – w elektrowni jądrowej w Czarnobylu.
Składowisko zostało zbudowane w 1986 roku. Zgodnie z przyjętą wówczas technologią wypalone zestawy paliwowe są przechowywane w basenach z wodą. Woda jest stale cyrkulowana i chłodzona, aby odprowadzać ciepło powstające w paliwie.
Ten sposób przechowywania ma jednak szereg ograniczeń. Magazyn ISF-1 został zaprojektowany jako obiekt do tymczasowego przechowywania paliwa i nie było przeznaczone do jego długoterminowego składowania. Jego działanie wymaga również stałego zasilania energią elektryczną.
W warunkach pełnoskalowej wojny i rosyjskich ataków na infrastrukturę energetyczną zależność od dostaw energii stała się dodatkowym czynnikiem ryzyka. W przypadku całkowitego odcięcia zasilania terenu elektrowni jądrowej w Czarnobylu najważniejsze urządzenia ISF-1 mogą zostać przełączone na stacjonarne awaryjne generatory dieslowskie.
Przenoszenie do suchego składowiska
Nowocześniejszym rozwiązaniem jest przechowywanie wypalonego paliwa w magazynach typu suchego. Do odprowadzania ciepła nie jest w nich potrzebny aktywny system chłodzenia. Ciepło jest usuwane dzięki naturalnej cyrkulacji powietrza.
Na takiej zasadzie działa magazyn ISF-2 (Hajat-2). Budowę magazynu zakończyła amerykańska firma Holtec, a w 2020 roku obiekt otrzymał licencję na eksploatację. W tym czasie ukraińskim oddziałem firmy kierował obecny dyrektor generalny elektrowni jądrowej w Czarnobylu Serhij Tarakanow.
W latach 1977–2000, czyli w okresie eksploatacji elektrowni, w trzech blokach energetycznych zgromadzono łącznie 21 297 zestawów paliwowych. Po zakończeniu pracy bloków wypalone paliwo zostało umieszczone w ISF-1. Ostateczne wyładowanie paliwa z bloków elektrowni zakończono w czerwcu 2016 roku.
8 czerwca 2021 roku rozpoczęto wieloletni proces przenoszenia wypalonego paliwa z ISF-1 do ISF-2. Zgodnie z założeniami miał on potrwać 10 lat. Prace zostały wstrzymane podczas rosyjskiej okupacji elektrowni w 2022 roku. Po ich wznowieniu proces jest kontynuowany zgodnie z planem.
Według stanu na 10 września 2026 roku do ISF-2 przeniesiono 7107 zestawów paliwowych, czyli około 33 proc. ich łącznej liczby.
Zgodnie z licencją wydaną przez Państwową Inspekcję Regulacji Jądrowej Ukrainy ISF-1 może być bezpiecznie eksploatowane do 31 grudnia 2034 r., pod warunkiem realizacji zaplanowanych działań podnoszących poziom bezpieczeństwa.
– Jeśli nadal będziemy pracować w takim tempie, zdążymy przenieść całe pozostałe w ISF-1 wypalone paliwo do ISF-2 jeszcze w okresie obowiązywania licencji na eksploatację ISF-1. Po przeniesieniu wypalonego paliwa z dotychczasowego składowiska do ISF-2 będziemy mogli bezpiecznie przechowywać je przez kolejne 100 lat. Bardzo ważne jest to, że suche składowisko nie wymaga zasilania energią elektryczną do zapewnienia długoterminowego przechowywania wypalonego paliwa jądrowego – podkreślił Serhij Tarakanow.
