Nie samym Czarnobylem człowiek żyje. W miniony weekend redakcja Licznika Geigera odwiedziła miejsce równie wyjątkowe na mapie światowej energetyki jądrowej. To austriacki Zwentendorf nad Dunajem — jedyna ukończona elektrownia jądrowa, która nigdy nie rozpoczęła pracy. Dziś można tam zajrzeć niemal wszędzie, łącznie z miejscem, gdzie miało bić „serce” reaktora.
Elektrownia w Zwentendorf jest niemal rówieśniczką czarnobylskiej siłowni. Budowę obu obiektów rozpoczęto w 1972 roku. W niewielkiej miejscowości położonej około 50 kilometrów od Wiednia miał rozpocząć się program austriackiej energetyki jądrowej – początkowo miał tam stanąć jeden reaktor typu BWR (Boiling Water Reactor) o mocy netto 692 MW.
Projekt od początku budził jednak kontrowersje. Rosnący sprzeciw społeczny sprawił, że władze Austrii zdecydowały się oddać sprawę pod głosowanie obywateli. W referendum przeprowadzonym w listopadzie 1978 roku 50,74 proc. uczestników opowiedziało się przeciwko dalszemu rozwojowi energetyki jądrowej. O wyniku przesądziło niecałe 30 tysięcy głosów.
Konsekwencje były bezprecedensowe. Elektrownia, do której dostarczono już paliwo jądrowe, nigdy nie została uruchomiona. Koszt budowy i przygotowania obiektu szacuje się na około 14 miliardów szylingów, co odpowiada kwocie przekraczającej miliard euro.
Nowe życie obiekt zyskał w 2005 roku, gdy przejęła go firma EVN AG. Na terenie elektrowni powstała m.in. farma fotowoltaiczna, a elementy reaktora BWR wykorzystano jako części zamienne dla innych elektrowni jądrowych.
Dziś Zwentendorf pełni kilka funkcji jednocześnie. Jest ośrodkiem szkoleniowym dla personelu elektrowni jądrowych, planem filmowym, miejscem organizacji wydarzeń kulturalnych i koncertów, a także atrakcją turystyczną. Zwiedzający mogą zobaczyć pomieszczenia, do których w działających elektrowniach dostęp mają wyłącznie pracownicy.
Dziękujemy grupie naukowej z Politechniki Warszawskiej za możliwość udziału w wyprawie do Zwentendorf i poznania historii miejsca, które na trwałe zapisało się w dziejach europejskiej energetyki.
